In een landhuis uit 1908 in Culemborg verwarmt een hybride installatie van Viessmann een woning van 424 m². FH Team combineerde een 16 kW warmtepomp met een buffervat van 300 liter en de bestaande cv-ketel. Zo blijft het comfort behouden, terwijl de warmtepomp een steeds groter deel van de warmtevraag overneemt.
Een groot huis met een stevige warmtevraag
Toen Gerard Fianen in juli 2022 met zijn vrouw Lizzy en zoon Max in het monumentale landhuis aan de Waldeck Pyrmontdreef in Culemborg trok, wist hij dat er op het gebied van verduurzaming werk aan de winkel was. Het huis telt elf kamers, waaronder zes slaapkamers, en heeft een woonoppervlak van 424 m². De isolatie is beperkt, met onder meer enkelsteens muren en op veel plaatsen enkel glas.
De verwarming draaide op drie cv-ketels van ruim twintig jaar oud, elk met een vermogen van meer dan 30 kW. Ook de twee boilers waren aan vervanging toe. Voor Fianen was dat het moment om te onderzoeken hoe het huis comfortabel verwarmd kon blijven, met minder gasverbruik.
Dat bleek geen standaardvraagstuk. Het pand is monumentaal en vraagt veel warmte. Vloerverwarming was geen optie: daarvoor zou de karakteristieke houten vloer eruit moeten. Ook de isolatiemogelijkheden zijn beperkt door de bouw en de monumentale status.
Eerst begrijpen wat het huis nodig heeft
Fianen ging zelf op onderzoek uit en kwam via een evenement over het verduurzamen van monumenten in contact met Viessmann. Ook zocht hij contact met Ferry Haag van FH Team, dat ervaring heeft met installaties in niet-alledaagse panden.
Samen onderzochten ze welke oplossing bij de woning paste. Daarbij ging het niet alleen om het vermogen van de warmtepomp. De installatie moest ook stil zijn, aansluiten op de bestaande radiatoren en passen bij de mogelijkheden van het monument.
Uit de berekeningen van FH Team bleek dat de woning ongeveer 50 kW aan verwarmingsvermogen nodig had. De drie oude cv-ketels leverden samen bijna 100 kW. Tegelijkertijd waren de bestaande radiatoren ontworpen voor relatief hoge watertemperaturen. Een warmtepomp alleen was daarom niet de meest passende oplossing voor de huidige situatie.
De keuze viel op een hybride systeem: een Viessmann Vitocal 200-A warmtepomp van 16 kW, een buffervat van 300 liter en de bestaande cv-ketel als ondersteuning.
De warmtepomp verwarmt het water in het buffervat tot 50 °C. De cv-ketel springt bij wanneer extra vermogen nodig is, bijvoorbeeld bij stevige winterkou of wanneer een ruimte snel op temperatuur moet komen. Daarmee benut de installatie de warmtepomp waar dat kan, zonder dat het comfort in het grote, minder goed geïsoleerde huis afhankelijk wordt van de warmtepomp alleen.
Stilte was een harde voorwaarde
Naast de technische mogelijkheden speelde het geluidsniveau een belangrijke rol. De buitenunit staat naast een deur met enkel glas. Aan de andere kant van de muur bevindt zich de meditatieruimte van Lizzy en onder het balkon ligt het kantoor van Gerard.
Fianen wilde daarom vooraf weten wat hij in huis van de warmtepomp zou merken. Samen met Ferry bezocht hij een andere klant om zelf naar een vergelijkbare installatie te luisteren.
De ervaring stelde hem gerust. ‘Zelfs als de warmtepomp op vol vermogen draait, horen we hem niet. Ook niet in de slaapkamer’, vertelt Fianen.
Ook de materiaalkeuze en de opbouw van de installatie waren voor hem belangrijk. Vanuit zijn technische achtergrond wilde hij begrijpen wat er werd geplaatst en hoe de apparatuur was opgebouwd. De eigenschappen van de Viessmann-installatie speelden mee in zijn keuze.
Een installatie die rekening houdt met het monument
Bij een monumentale woning draait verduurzaming niet alleen om techniek. Ook de manier waarop een installatie wordt ingepast, bepaalt of de oplossing bij het gebouw past.
De bestaande houten vloer moest behouden blijven en de radiatoren blijven voorlopig in gebruik. Ferry hield bij de installatie rekening met het karakter van het pand. Zo zijn leidingen weggewerkt in elementen die eruitzien als regenpijpen, zodat ze minder opvallen.
Voor Fianen is dat onderdeel van een bredere aanpak. ‘Het huis wordt stap voor stap verbeterd, binnen de mogelijkheden en regels die voor een monument gelden. Isolatie blijft daarbij een belangrijk aandachtspunt. De eerste focus ligt op ruimtes die snel verwarmd moeten worden, zoals het kantoor en de massagepraktijk van Lizzy.’
Van 10.000 naar circa 3.000 m³ gas
Nog voordat de warmtepomp werd geplaatst, had Fianen het gasverbruik al teruggebracht. Met slimme radiatorknoppen en zoneregeling daalde het gemeten verbruik van ongeveer 10.000 naar 6.000 m³ gas per jaar. Door alleen de ruimtes te verwarmen die op dat moment in gebruik zijn, kon hij het verbruik verder beïnvloeden.
Na de installatie van de hybride warmtepomp lag het gasverbruik volgens de betrokkenen rond de 3.000 m³ per jaar. De warmtepomp nam daarmee een groter deel van de warmtevraag over, terwijl de cv-ketel beschikbaar bleef voor momenten waarop extra vermogen nodig was.
De installatie werd in september 2023 geplaatst. Ten tijde van het oorspronkelijke interview had het gezin er één winter mee meegemaakt en werd er nog gewerkt aan de instellingen voor het kantoor en de praktijkruimte. De cijfers laten dus zien welke stappen al waren gezet, maar vormden nog geen definitief eindresultaat voor het jaarlijkse energieverbruik.
Na de installatie blijft optimaliseren belangrijk
De installatie wordt aangestuurd via de Viessmann Vitoconnect, waarmee de verwarmingsinstallatie met de app wordt verbonden. Via de Viguide serviceapp kunnen FH Team en Viessmann op afstand meekijken naar de werking van het systeem. Zo kunnen instellingen worden gevolgd en waar nodig verder worden geoptimaliseerd.
Die begeleiding is bij een hybride installatie als deze van belang. Het doel is dat de warmtepomp zo veel mogelijk van de warmtevraag verzorgt en de cv-ketel alleen bijspringt wanneer dat nodig is. De juiste instellingen en het daadwerkelijke gebruik van de ruimtes spelen daarin een rol.
Fianen wil de installatie op termijn verder slim aansturen, bijvoorbeeld door warm water te laten maken op momenten dat elektriciteit goedkoper is. Ook op andere vlakken blijft hij het huis verduurzamen. Niet alles hoeft in één keer, zeker niet bij een monument.
Juist bij een woning als dit begint een goede oplossing met begrijpen wat het gebouw vraagt. Door de warmtevraag, de bestaande radiatoren, de geluidswensen en de beperkingen van het monument samen te bekijken, kon FH Team een hybride installatie samenstellen die aansluit op de huidige situatie én ruimte laat om verder te verduurzamen.
